Η μεταρρύθμιση στην υγεία υπό το πρίσμα της κοινής γνώμης

 

Ομιλία του Κωνσταντίνου Σ. Πασχαλίδη
στο 7ο Συνέδριο της Επιστημονικής Εταιρείας
Φοιτητών Ιατρικής Ελλάδος.

 

Εισαγωγικά
Για τον πολίτη η Φροντίδα Υγείας και η αντιμετώπιση της ασθένειας είναι ένα άμεσης προτεραιότητας αγαθό-επιδίωξη. Με την υιοθέτηση αυτού του αγαθού από την κοινωνία, θεσπίστηκαν και οι απαραίτητοι θεσμοί. Έτσι τον περασμένο αιώνα με πρωτοβουλία των διαφόρων κυβερνήσεων συγκροτήθηκαν τα Εθνικά Συστήματα Υγείας (Ε.Σ.Υ) στις χώρες κυρίως της Ευρώπης (Μεγ. Βρετανία, Σκανδιναβικές χώρες, αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη) συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Στην Ελλάδα το Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ) συγκροτήθηκε πριν από 16 χρόνια και αποτέλεσε μία ριζοσπαστική τομή στο χώρο της υγείας για την εποχή εκείνη. Το Ε.Σ.Υ λειτούργησε και προσέφερε πολλά. Η ίδια του όμως η λειτουργία ανέδειξε και τις ανάγκες του για βελτιώσεις, συμπληρώσεις και επεκτάσεις, παράγοντες που επέβαλαν την αναθεώρησή του. Αυτό άλλωστε γίνεται τακτικά σε όλες τις χώρες της Ευρώπης.

Στη χώρα μας η αναθεώρηση αυτή καθυστέρησε σημαντικά. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 ήταν φανερό ότι ο Υγειονομικός Τομέας στην χώρα μας εμφάνιζε σοβαρά προβλήματα στην οργάνωση και λειτουργία του, στη χρηματοδότησή και αποτελεσματικότητά του, με μεγάλες ανισότητες στην πρόσβαση και στην παροχή των υπηρεσιών υγείας, με ένα ελλιπές δημόσιο σύστημα, με πληθώρα γιατρών και παράλληλη έλλειψη βασικών ειδικοτήτων στην περιφέρεια και σημαντικές ελλείψεις σε νοσηλευτικό προσωπικό και με ατελή ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Η ανάγκη για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του Ε.Σ.Υ, που θεσπίστηκε με το Ν 1397/1983 επισημάνθηκε πολλές φορές και από πολλούς. Μόλις όμως πριν από 10 μήνες εξαγγέλθηκε από την Πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας, το Σχέδιο Μεταρρύθμισης «Υγεία για τον Πολίτη».

Θα πρέπει στο σημείο αυτό να υπογραμμισθεί η μεγάλη σημασία που έχει για την επιτυχία της μεταρρύθμισης στο χώρο της υγείας η κοινή γνώμη. Η κοινή γνώμη θα πρέπει να αποτελεί μία μόνιμη και δυναμική πηγή πληροφοριών αλλά και παράγοντα επιτυχίας για αποτελεσματική εφαρμογή και λειτουργία.

Προσπαθήσαμε λοιπόν στα πλαίσια της διδακτορικής διατριβής του ομιλούντος με θέμα «Η κοινή γνώμη και η μεταρρύθμιση στη Δημόσια υγεία», να πλησιάσουμε την κοινή γνώμη με την εκπόνηση σχετικής έρευνας και να αντλήσουμε σημαντικές πληροφορίες για τη στάση του κοινού απέναντι.

Στα πλαίσια της έρευνας που πραγματοποιήθηκε το διάστημα Δεκεμβρίου 2000 – Ιανουαρίου 2001 σε τρεις πόλεις της χώρας μας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Σέρρες), έγινε προσπάθεια να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα για την πορεία της μεταρρύθμισης στο χώρο της υγείας, καθώς και για τις ελλείψεις που τυχόν υπάρχουν στην παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στην χώρα μας.

Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν με τη χρήση ερωτηματολογίου με προσωπικές συνεντεύξεις (face to face) στα νοικοκυριά των ερωτώμενων, βάσει αντιπροσωπευτικού δείγματος 500 ατόμων από το γενικό πληθυσμό και των δύο φύλλων ηλικίας άνω των 18 ετών.

Τα γενικά χαρακτηριστικά των ερωτώμενων είναι άτομα με μέσο ετήσιο εισόδημα που κυμαίνεται μεταξύ 2.500.000 και 3.500.000 δραχμών. Το 85% έχει τελειώσει το λύκειο, ενώ το 40% είναι απόφοιτοι κάποιας Ανώτερης ή Ανώτατης σχολής. Η κατάσταση της υγείας τους είναι καλή έως πολύ καλή και μόνο το 8% δηλώνει ότι αντιμετωπίζει κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Παρουσίαση αποτελεσμάτων

Σύμφωνα με την έρευνα μπορούμε να δούμε ότι από τους 500 ερωτηθέντες, οι 214, δηλαδή το 43% δεν γνωρίζουν απολύτως τίποτε για το τι θ’ αλλάξει στο χώρο της υγείας μετά τη μεταρρύθμιση και μόνο 4 ερωτηθέντες είναι πλήρως ενημερωμένοι.

Φυσικό είναι, ακόμα περισσότερα άτομα, το 50% των ερωτηθέντων, να μην γνωρίζουν και για τα αναμενόμενα θετικά αποτελέσματα.

Παρατηρώντας τις απαντήσεις για τη δομή της υγείας σ’ άλλες ευρωπαϊκές χώρες, βλέπουμε ότι οι περισσότεροι περιγράφουν ως ιδανικές χώρες για παροχή ιατρικής περίθαλψης, τη Γερμανία, τη Μ. Βρετανία και την Ελβετία. Αξιοσημείωτη είναι και η παρουσία της Σουηδίας, χώρα εφαρμογής σοσιαλιστικών προτύπων στον πίνακα.

Μόνο το 28% των ερωτηθέντων, πιστεύει ότι η κατάσταση στο χώρο της υγείας έχει βελτιωθεί την τελευταία 5ετία, ενώ το 31% δηλώνει ότι δεν έχει αλλάξει τίποτε ουσιαστικά. Σημαντικό είναι επίσης και το ότι το 20% δηλώνει ότι η κατάσταση έχει γίνει ακόμη χειρότερη.

Από τις κυριότερες αιτίες που οδήγησαν στην ανάγκη μεταρρύθμισης στο χώρο της υγείας αναφέρονται οι παρακάτω: